Blog plantaMED.pl

Wiedza na temat profilaktyki zdrowia, suplementacji

Adaptogeny, czyli roślinna pomoc w walce ze stresem!

A gdyby tak się nie stresować? Mieć spokój wewnętrzny i nie przejmować się zupełnie niczym? Czy to nie jest marzenie każdego z nas? Zróbmy to! Ale zaraz… zaraz… Czy to przypadkiem nie jest tak, że stres jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka? Racja! Okazuje się, że stres ma dwie funkcje: pozytywną – mobilizującą i negatywną – może wywierać szkodliwe działanie na organizm. Co zrobić, by stres nas nie zjadł i aby nie działał na nas jedynie negatywnie? Odpowiedzią mogą być adaptogeny, czyli związki, które wspierają organizm w warunkach stresogennych i ułatwiają radzenie sobie z nimi.


W organizmie ludzkim zachodzi ogromna ilość procesów fizjologicznych, które wymagają relatywnie stałych warunków. Odchylenia od normy są akceptowalne tylko w niewielkich zakresach tolerancji. O ile organizm jest w stanie poradzić sobie z utrzymaniem względnej równowagi wewnętrznej, o tyle problemem stają się wszelkie niekorzystne bodźce napływające od nas ze środowiska zewnętrznego (na które, w oczywisty sposób, nie mamy wpływu). Szereg procesów, których zadaniem jest utrzymanie dynamicznej równowagi wewnątrz organizmu, zwany jest homeostazą. Zaliczamy do nich: utrzymanie stałej temperatury ciała, pH krwi, objętość płynów ustrojowych, ciśnienie krwi, zawartość jonów i składników mineralnych i związków organicznych w płynach ustrojowych (cukru, glukozy, hormonów). Dobry stan zdrowia gwarantowany jest jedynie przez sprawne układy kontroli stanu równowagi, utrzymanie homeostazy oraz poprawne funkcjonowanie układów adaptacyjnych do zmieniających się warunków życia. Można rzec, że stres pojawia się jako reakcja na każdy bodziec zagrażający prawidłowej homeostazie organizmu.


Stres wywołany jest głownie niewłaściwymi warunkami życia, takimi jak: brak snu, brak aktywności fizycznej, zła dieta uboga w witaminy i składniki mineralne, niekorzystne warunki atmosferyczne (upały, silne mrozy), złe warunki pracy, zanieczyszczone środowisko, stany chorobowe i choroby przewlekłe, zaburzenia organizmu u osób starszych. Stresory mogą być fizyczne, chemiczne, biologiczne i fizykochemiczne, emocjonalne i psychiczne. Podatność na stres jest zjawiskiem osobniczym, co oznacza, że każdy organizm reaguje na inne czynniki stresogenne w różnoraki sposób. Należy również pamiętać o tym, że wytrzymałość każdego organizmu na czynniki obciążające jest inna.  O swój spokój wewnętrzny powinny zadbać szczególnie osoby starsze, ponieważ organizm starszego człowieka w dużo gorszy sposób radzi sobie ze stresem i adaptacją do niekorzystnych warunków. Ze względu na osłabienie ogólnej sprawności fizycznej i sprawności organizmu do przeprowadzania procesów fizjologicznych (w tym też utrzymania mechanizmów homeostazy).


Przeciążenia związane ze stresem mogą powodować zmiany patologiczne zachodzące w całym organizmie. Stres przewlekły stawia nasz ustrój w stanie ‘gotowości’ do działania, a to może wpływać poważnie na utrzymanie homeostazy. Długotrwale utrzymujące się napięcie nerwowe wywołuje podwyższenie stężenia hormonów stresu we krwi. Powoduje to wyższe (niż normalne) zużycie energii i nagromadzenie się większej ilości wolnych rodników, co powoduje uszkodzenie tkanek i komórek ( a szczególnie mitochondriów będących ośrodkami energetycznymi organizmu). Zaburzona stabilność wywołuje tzw. ‘reakcję wyczerpania’ co następnie prowadzi do obniżenia odporności, powstawania chorób, zakłóceń funkcjonowania narządów, a nawet całych układów. Obciążenia tego typu mogą objawiać się wyczerpaniem fizycznym, psychicznym i nadmierną nerwowością i w efekcie mogą prowadzić do rozwoju stanów depresyjnych, osłabienia popędu płciowego.

Jak się okazuje wspólnym mianownikiem i jednym z najgroźniejszych czynników powstawania i rozwoju chorób cywilizacyjnych jest właśnie stres związany z negatywnymi skutkami życia w rozwiniętej cywilizacji. Choroby cywilizacyjne rozwijają się wolno i skrycie. Przewlekły stres wywołuje zmiany w układzie immunologicznym, sercowo-naczyniowym i neurohormonalnym i pokarmowym, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju takich chorób jak: cukrzyca, osteoporoza, zaburzenia sercowo-naczyniowe. 


Antidotum na stresory mogą być rośliny adaptogenne. które wzmacniają odporność organizmu na czynniki zaburzające równowagę wewnętrzną. Słowo Adapto pochodzi z języka greckiego i oznacza ‘przystosować się’. Zgodnie z nazwą adaptogen to roślina ułatwiająca przystosowanie się organizmu do warunków niekorzystnych.  Adaptogen to głównie substancja pochodzenia naturalnego, której stosowanie nie przynosi niekorzystnych efektów i powoduje niewielkie zmiany w funkcjach psychicznych. Przyjmuje się, że adaptogeny nie wywołują pobudzenia organizmu, ani nie blokują jego naturalnych funkcji, za to działają normalizująco.

Najważniejszą rolę w odpowiedzi na stres pełni rdzeń nadnerczy, który produkuje hormony: epinefrynę, norepinefrynę i dopaminę. Są to neurohormony, które przygotowują i mobilizują organizm do walki z pojawiającym się zagrożeniem. Rolą roślin adaptogennych jest stymulacja rdzenia nadnerczy, co w efekcie podnosi zdolność organizmu do adaptacji i odporności na przeciążenia.


Różnorodność związków adaptogennych sprawia, że trudne do ustalenia jest ich swoiste działanie. Należą do nich m.in. flawonoidy, saponozydy, fitoekdyzyny, a ich działanie jest:

  • silne antyoksydacyjne,
  • hepatoprotekcyjne,
  • hipoglikemiczne,
  • immunostymulujące,
  • poprawiające funkcje mózgowe,
  • podwyższające sprawność fizyczną,
  • przyspieszające regenerację organizmu po przebytych chorobach i urazach,
  • poprawiające funkcje kognitywne (procesy uczenia się, kojarzenia, zapamiętywania, koncentracji),
  • poprawiające samopoczucie,
  • poprawiające zdolności organizmu do odpoczynku, jakościowego snu,
  • poprawiające funkcje seksualne,
  • redukujące odczuwanie niepokoju i rozdrażnienia,
  • redukujące stres i poczucie napięcia.


Głównym źródłem związków adaptogennych są rośliny. Należą do nich:

  • Rhodiola Rosea – Różeniec górski – jest to sinozielona bylina występująca nawet w niektórych rejonach Polski (Bieszczady, Tatry, Sudety). Surowcem zielarskim jest kłącze rośliny. Posiada kwasy organiczne, glikozydy fenolowe, garbniki i flawonoidy. Jest środkiem polecanym na migreny, zmęczenie psychiczne i fizyczne. W zakresie jego oddziaływania na organizm znajduje się: obniżanie ciśnienia krwi, wspieranie narządu wzroku i słuchu, pobudzanie, poprawa wydolności fizycznej, psychicznej i popędu płciowego. Wspomaga organizm przy przewlekłej depresji i stresie. Należy do adaptogenów stymulujących układ nerwowy.
  • Schisandra - Cytryniec Chiński – jest gatunkiem endemicznym występującym naturalnie w dolinach rzek Japonii i Mandżurii. Cytryniec zwany jest rośliną o pięciu smakach, bowiem posiada owoce o kwaśnym miąższu, słodkiej skórce, słonych nasionach i cierpkich i gorzkich nasionach. Preparatów z Cytryńca nie należy stosować wieczorem, gdyż może to wywołać kłopoty z zasypianiem. Cała roślina posiada właściwości adaptogenne, ale w terapii najczęściej stosuje się liście, nasiona oraz owoce. Znajdziemy w nich m.in. kwasy organiczne, Witaminę C, białka, kwasy tłuszczowe, węglowodany, antocyjany, flawonoidy, garbniki, i składniki mineralne (magnez, wapń i potas). Wzmacniają układ nerwowy, działają tonizująco, spowalniają starzenie, polecane są w stanach zmęczenia fizycznego i umysłowego. Sprawdzą się również u osób walczących z niedokrwistością i depresją. Chronią wątrobę i działają silnie antyoksydacyjnie. Cytryniec zaliczany jest do adaptogenów poprawiających samopoczucie oraz wydolność organizmu.
  • Ashwagandha – Witania Ospała - Wywodzi się z suchego klimatu subtropikalnego Indii, Pakistanu oraz Sri Lanki. Działa przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie, uodparniająco, uspokajająco, moczopędnie. Regeneruje i stymuluje nadnercza, tarczycę i jądra, dzięki czemu pomocna jest przy niedoczynności tarczycy. Dzięki swoim właściwościom ashwagandha pomocna jest przy zwalczaniu lęków, depresji, zmęczenia, bezsenności wywołanej stresem. Należy do grupy adaptogenów uspokajających.
  • Żeń- szeń syberyjski – roślina adaptogenna ciesząca się ogromnym zainteresowaniem współczesnych naukowców. Korzeń żeń – szenia przypomina sylwetkę człowieka, zawiera ginsenoidy oraz panaksany. Posiada właściwości likwidujące zmęczenie, wspierające system odpornościowy, wspierające układ nerwowy, opóźniające procesy starzenia, poprawiające zdolność koncentracji i zapamiętywania, wzmacniający popęd płciowy, chroniące wątrobę. Jest szczególnie pomocny przy adaptacji organizmu do silnych, niekorzystnych warunków środowiskowych, jak np. : promieniowania, związków kancerogennych, wolnych rodników. Żeń szeniowi ponadto przypisuje się właściwości przeciwmiażdżycowe
  • Astragalus - Traganek - Jest rośliną pochodzącą z Chin. Jego tamtejsza nazwa oznacza 'żółtego lidera’ i odnosi się do intensywnego zabarwienia korzenia rośliny.  Roślina jest delikatnym adaptogenem, wykazuje właściwości: antybakteryjne, poprawiające odporność, wzmacniające pracę serca i wątroby oraz układu immunologicznego. Może być stosowany przy braku apetytu, zmęczeniu, niewydolności organów. Wzmacnia płuca.

Zapraszamy do zapoznania się z całą kategorią surowców adaptogennych dostępnych w naszym sklepie!


Źródło:

  1. Dąbrowska-Bernstein B., Moskalik M., Wydro D., „Adaptogeny korygujące reakcję organizmu na stres i zaburzenia homeostazy – pomocą w prewencji chorób cywilizacyjnych”, 2015 r., Academy Of Aesthetic and Anti aging Medicine.
  2. Lutomski J., Kędzia B., „Ocena aktywności biologicznej roślin o działaniu adaptogennym”, Postępy Fitoterapii, 2000, 2, s. 31-35.
  3.   Łojewski M., Muszyńska B., Sułkowska-Ziaja K., „Bacopa monnieri L. Pennell – roślina o wielokierunkowym działaniu leczniczym”, Postępy Fitoterapii, 2014, 2, s. 84-89.
  4. Nowak G., „Surowce roślinne stosowane w wyczerpaniu psychofizycznym i stresie”, Herba Polonica, 2009, Vol. 55 (2).
  5. Samochowie L., „Lek roślinny w świetle nowoczesnej farmakopei”, Postępy Fitoterapii, 2001, 1, s. 2-6.
  6. Wolski T. i wsp., „Surowce roślinne o działaniu adaptogennym oraz ocena zawartości adaptogenów w ekstraktach i preparatach otrzymanych z rodzaju Panax”, Postępy Fitoterapii, 2009, 2, s. 77-97.

Zainteresował Cię ten materiał? Poleć go swoim znajomym!

Polecamy produkty