Blog plantaMED.pl

Wiedza na temat profilaktyki zdrowia, suplementacji

Jak usprawnić pracę jelit? Cztery naturalne związki, które sprawią, że poczujesz się lepiej

Mogłoby się wydawać, że rozwój medycyny posunął się na tyle do przodu, by organizm ludzki nie miał przed nami tajemnic. Jednak o niektórych jego obszarach wiemy tak naprawdę stosunkowo niewiele. Układ pokarmowy stanowi dla fizjologów jedną z większych niewiadomych naszego ciała. Długość jelit człowieka szacuje się na 6,5 m, a łączna powierzchnia przewodu pokarmowego wynosi 200 - 300 m2 i jest ponad stukrotnie większa od powierzchni naszej skóry. Błona śluzowa jelit jest więc największą powierzchnią oddzielającą wnętrze organizmu od świata zewnętrznego. Pomimo tego faktu, układ pokarmowy nadal rozpatruje się jedynie w kategoriach trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. Czy słusznie? Jak usprawnić pracę jelit?

Oś mózgowo-jelitowa - jak mikrobiota jelita wpływa na nasze samopoczucie psychiczne

Nauki medyczne coraz częściej odchodzą od skupiania się na jednym obszarze, na rzecz podejścia holistycznego, uwzględniającego wzajemne powiązania pomiędzy układami naszego organizmu. Na fali tego trendu opracowano koncepcję osi mózgowo-jelitowej, która zakłada dwukierunkowe połączenie pomiędzy ośrodkowym układem nerwowym a przewodem pokarmowym. Wyniki badań w tym obszarze są niewątpliwie przełomowe, gdyż mogą stanowić brakujące ogniwo w patomechanizmie takich chorób i zaburzeń jak: depresja, schizofrenia, spektrum zaburzeń autystycznych czy zespół jelita drażliwego.

Oś mózgowo-jelitowa jest połączeniem dwukierunkowym, w które zaangażowane jest kilka mechanizmów. Jej prawidłowe funkcjonowanie zależy od sprawnego współdziałania układu wydzielniczego (głównie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza), odpornościowego oraz autonomicznego układu nerwowego (zarówno części współczulnej, jak i przywspółczulnej). Duży nacisk kładzie się również na mikrobiotę jelitową, która niewątpliwie oddziałuje na oś mózgowo-jelitową. Dowiedziono, że bakterie mogą pośrednio stymulować produkcję takich neuropeptydów jak: peptyd YY, cholecystokinina, substancja P czy GLP-1. Mikrobiota jelita odgrywa ważną rolę w metabolizmie tryptofanu - aminokwasu będącego prekursorem serotoniny. Co więcej, udowodniono, że niektóre bakterie potrafią same produkować neuroprzekaźniki! Niektóre szczepy Candida, Escherichia i Enterococcus są zdolne do syntezy serotoniny, z kolei niektórzy przedstawiciele rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium uwalniają do światła jelita GABA - główny neuroprzekaźnik hamujący naszego organizmu.

Schorzenia jelit - częste dolegliwości, które znacząco obniżają komfort życia

Choroby przewodu pokarmowego należą do schorzeń, które w największym stopniu oddziałują na ogólne samopoczucie i często bywają źródłem dyskomfortu w życiu codziennym. Jednym z najczęściej występujących zaburzeń jest zespół jelita drażliwego. Mimo iż dotyka ponad 10% populacji, dotąd nie poznano jednoznacznej przyczyny tego schorzenia. Zespół jelita drażliwego jest chorobą psychosomatyczną, w której ból brzucha oraz uciążliwe biegunki czy zaparcia, współistnieją z zaburzeniami psychicznymi. 

Zaburzenia przewodu pokarmowego bardzo często są spowodowane patogennymi mikroorganizmami. Zakażenia wirusowe lub bakteryjne, które potocznie nazywane są “zatruciami pokarmowymi” wynikają najczęściej z niedostatecznej higieny oraz obniżonej odporności. Nieprawidłowości anatomiczne, zaburzenia odporności czy nadużywanie niektórych grup leków, mogą doprowadzić do SIBO, czyli zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego. 

Znacznie rzadsze są nieswoiste choroby zapalne jelit, do których zaliczamy przede wszystkim chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Są to poważne schorzenia na tle autoimmunologicznym, a ich objawy mogą występować również poza układem pokarmowym. Chorzy najczęściej cierpią z powodu silnego bólu oraz zespołu złego wchłaniania, który doprowadza do niedożywienia, niedoborów witamin i minerałów, a także znacznego osłabienia.

Jak usprawnić pracę jelit?

Terapie chorób przewodu pokarmowego nierzadko są długotrwałe i mało skuteczne. Przewlekłe dolegliwości bólowe wpływają na wszystkie sfery codzienności, a niektóre schorzenia powodują wręcz wycofanie się z życia zawodowego i społecznego. Warto więc wspomóc dodatkowo swój organizm, by osiągnąć maksymalne efekty. Pragniemy przedstawić cztery substancje pochodzenia naturalnego, które mają udowodnione działanie w poprawie funkcjonowania jelit. Stanowią one dobre uzupełnienie terapii popularnych schorzeń przewodu pokarmowego, a niektóre z nich mogą być elementem profilaktyki.

Probiotyki

Szacuje się, że mikrobiota naszych jelit może ważyć nawet 750 g, jednak najważniejsza jest nie jej ilość, ale przede wszystkim skład. Najbardziej pożądane w przewodzie pokarmowym są bakterie z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium oraz Bacteroides, które biorą udział między innymi w syntezie witamin, wchłanianiu substancji, a także hamowaniu rozwoju szkodliwych patogenów. Niestety, zmiany w składzie mikrobioty jelitowej nie są korzystne, a wpływ na nie ma wiele czynników. Nieodpowiednie pożywienie, środowisko oraz nadmierny stres wydają się głównymi winowajcami, jeśli chodzi o zanik dobroczynnych bakterii. Nie bez znaczenia jest jednak wiek, obecne choroby oraz przyjmowane z ich powodu antybiotyki i leki.

Probiotyki to starannie wyselekcjonowane mikroorganizmy, które mają wspomóc zachowanie prawidłowej mikrobioty jelitowej. Obecnie na rynku znajduje się szeroki wybór poszczególnych szczepów bakterii o udowodnionym działaniu na dolegliwości układu pokarmowego. Polecane są one przede wszystkim podczas antybiotykoterapii i w przypadku infekcji jelitowych. Probiotyki są skuteczne w terapii zespołu jelita drażliwego czy stanów zapalnych jelit. Obecnie istnieją wiarygodne przesłanki, że zaburzony skład mikrobioty jelita przyczynia się do rozwoju chorób autoimmunologicznych, depresji, a także otyłości.

Maślan sodu

W trakcie procesu trawienia, nie wszystkie składniki pokarmowe zostają przez nas rozłożone i wchłonięte. Niestrawione wcześniej polisacharydy stają się pożywką dla bakterii jelitowych, które poprzez ich fermentację wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA - short-chain fatty acids). Największe znaczenie wydają się mieć kwasy: octowy, propionowy i masłowy, a ich stężenie i wzajemne proporcje są zmienne w zależności od prowadzonej diety, wieku, a także obecnych chorób przewodu pokarmowego.

Wydawałoby się, że produkty uboczne metabolizmu bakterii będą dla nas szkodliwe, jednak nic bardziej mylnego. Dobroczynne działanie SCFA na funkcjonowanie układu pokarmowego jest znane od dawna. Maślan jest podstawowym źródłem energii dla kolonocytów - komórek okrężnicy, ale wpływa również stymulująco na ich wzrost i różnicowanie. Udowodniono, że związek ten znacznie przyspiesza gojenie się i regenerację uszkodzonego nabłonka jelitowego. Wszystkie te działania prowadzą do utrzymania prawidłowej struktury i funkcji bariery jelitowej. Dodatkowo, maślan stymuluje wzrost dobroczynnych bakterii mikrobioty jelita, które jednocześnie hamują nadmierny rozrost bakterii patogennych. 

W świetle najnowszych badań wydaje się, że najważniejsza funkcja SCFA to wpływ na układ odpornościowy, a przez to również na procesy zapalne toczące się w organizmie. Kwas masłowy oraz jego sole (w tym maślan sodu) wykazują silne działanie przeciwzapalne, głównie poprzez hamowanie wydzielania i aktywacji czynników prozapalnych. Zaobserwowano pozytywne skutki suplementacji maślanem sodu u osób cierpiących na nieswoiste choroby zapalne jelit. 

Ingerencja maślanu w układ odpornościowy polega przede wszystkim na indukowaniu subpopulacji limfocytów Treg. Są to komórki odpornościowe odpowiadające za hamowanie reakcji immunologicznej o zbyt dużym nasileniu lub skierowanej przeciwko prawidłowym komórkom organizmu. Ta immunomodulacja wydaje się niezmiernie ważna, w zachowaniu prawidłowej równowagi między środowiskiem zewnętrznym, homeostazą ustroju, a wyważoną odpowiedzią komórek układu odpornościowego. 

W czym pomocna będzie suplementacja maślanem sodu? Przede wszystkim powinna stanowić dodatek do leczenia wspomnianych wcześniej nieswoistych chorób zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Maślan z pewnością przyniesie korzyści przy zespole jelita drażliwego, który dotyczy aż 10-20% społeczeństwa. Publikacje naukowe opisują jego dobroczynne działanie także w przypadkach infekcji przewodu pokarmowego, przewlekłych biegunek, a nawet nowotworów jelita grubego.

FOS - fruktooligosacharydy

Wiele osób stosuje pojęcia “probiotyk” i “prebiotyk” zamiennie, jednak okazuje się, że jest między nimi duża różnica. Prebiotyk nie zawiera w sobie mikroorganizmów, a substancje, które mają za zadanie stymulować rozwój prawidłowej mikrobioty jelit. Prebiotyki stanowią dla dobroczynnych bakterii substrat do fermentacji, dzięki czemu obniżają pH w świetle jelita, hamując jednocześnie rozwój chorobotwórczych bakterii. Udowodniono również, że dieta bogata w prebiotyki zmniejsza ryzyko wystąpienia raka jelita grubego. Takimi prebiotykami są właśnie fruktooligosacharydy (FOS), które są naturalnie występującymi krótkocząsteczkowymi polimerami fruktozy. 

Publikacje naukowe opisują wpływ fruktooligosacharydów na obniżenie całkowitego cholesterolu oraz trójglicerydów we krwi. Oprócz tego warto podkreślić ich rolę w zwiększaniu wchłaniania niektórych pierwiastków oraz witamin. Fruktooligosacharydy można znaleźć w popularnych roślinach spożywczych takich jak: czosnek, cebula, karczochy, ryż czy pomidory. Niestety, jak wiadomo spożycie warzyw w społeczeństwie wciąż jest niewystarczające, dlatego ilość prebiotyków dostarczanych wraz z dietą zazwyczaj bywa zbyt niska. 

Kurkumina

Ostryż długi to roślina znana od stuleci nie tylko w kuchni orientalnej, ale także w ajurwedzie. Powstaje z niej popularna przyprawa - kurkuma, wyróżniająca się charakterystycznym zapachem i intensywnie żółtym kolorem. Jednym ze związków znajdujących się w kurkumie jest kurkumina - polifenol, który w świecie naukowym cieszy się niesłabnącą popularnością. Nie ma w tym nic dziwnego, kurkuminie udowodniono już działanie przeciwnowotworowe i silnie antyoksydacyjne. Są silne przesłanki, że może działać wspomagająco w schorzeniach psychiatrycznych oraz chorobach cywilizacyjnych wynikających z zespołu metabolicznego. Kurkumina jest z pewnością wdzięczną substancją, zasługującą na osobny artykuł, jednak na czym polega jej dobroczynny wpływ na przewód pokarmowy?

Kurkumina wykazuje przede wszystkim silnie antyoksydacyjne działanie, zmiatając między innymi rodnik ponadtlenkowy i hydroksylowy, a także dwutlenek azotu. Jak wiadomo, istnieje ścisłe powiązanie między stresem oksydacyjnym a rozwojem stanu zapalnego. Kurkumina działa przeciwzapalnie nie tylko poprzez walkę z wolnymi rodnikami. Związek ten hamuje aktywację białka NF-kB - czynnika transkrypcyjnego, który promuje powstawanie wielu cytokin prozapalnych. Podczas suplementacji kurkuminą, zaobserwowano również obniżenie stężenia enzymów zaangażowanych w rozwój stanu zapalnego, czyli cyklooksygenazy-2 oraz lipooksygenazy.

Publikacje naukowe wskazują, że kurkumina skutecznie zmniejsza stan zapalny oraz dolegliwości związane zarówno z chorobą Leśniowskiego-Crohna, jak i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Długotrwała suplementacja nie tylko zmniejsza siłę nawrotu tych chorób, ale także przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek w obrębie przewodu pokarmowego. 

https://phmd.pl/resources/html/article/details?id=168203&language=en

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5497138/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17101300

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16240238

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20119826

https://psychscenehub.com/psychinsights/the-simplified-guide-to-the-gut-brain-axis/

Zainteresował Cię ten materiał? Poleć go swoim znajomym!

Polecamy produkty