Blog plantaMED.pl

Wiedza na temat profilaktyki zdrowia, suplementacji

Niacyna – komu pomoże, a komu zaszkodzi? Poznaj korzyści i skutki uboczne stosowania.


Niacyna, znana również jako witamina B3, to niezwykle ważny składnik odżywczy. Może obniżać poziom cholesterolu, zmniejszać stany zapalne i poprawiać funkcje umysłowe. Warto jednak zachować ostrożność w suplementacji niacyną ze względu na to, że jej przedawkowanie może powodować poważne skutki uboczne.
Poniższy materiał przedstawia zebrane informacje o witaminie B3.


Czym jest niacyna?
Niacyna to związek chemiczny, znany również jako witamina B3 lub PP.

Istnieją dwie główne formy chemiczne niacyny:
- kwas nikotynowy - stosowany w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego; obniża poziom cholesterolu
- niacynamid - wspomaga leczenie cukrzycy typu 1, schizofrenii oraz chorób skórnych


Co ważne, niacyna jest rozpuszczalna w wodzie, co oznacza że organizm nie może jej zmagazynować. Dlatego istotne jest dostarczanie jej regularnie z pożywienia. Witamina B 3 wytwarzana jest również z aminokwasu tryptofanu, natomiast w niewystarczającej dla organizmu ilości, zatem to tylko częściowe źródło tego składnika.


Niacyna – jakie ma korzyści zdrowotne?
Niacynie przypisywanych jest wiele korzyści i działań. Nie wszystkie jednak są potwierdzone naukowo. Dlatego przeanalizujmy badania i sprawdźmy, na jakie  efekty naprawdę można liczyć.


Witamina B3 ma dobry wpływ na cholesterol - od lat pięćdziesiątych XX wieku wykorzystywana jest w zwalczaniu wysokiego cholesterolu. W rzeczywistości może obniżać poziom “złego”' cholesterolu LDL o 5-20%. Jednak ze względu na możliwe działania niepożądane, nie jest ona głównym wykorzystywanym środkiem i stosuje się ją zazwyczaj u osób, które nie tolerują statyn. Co ciekawe, badania wykazują, że niacyna dodatkowo podnosi poziom ”dobrego”' cholesterolu HDL o 15-35%.


B3 obniża poziom trójglicerydów. Zbyt duże stężenie trójglicerydów we krwi jest groźne dla życia i zdrowia. W większym stopniu od nadmiaru cholesterolu, trójglicerydy przyczyniają się do zawałów serca i udarów, a także znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia zapalenia trzustki. Na szczęście, kolejną zaletą witaminy B3 jest fakt, że może obniżać poziom trójglicerydów o 20-50%. Dzieje się tak, ponieważ hamuje ona działanie enzymu zaangażowanego w ich syntezę. Jednak aby osiągnąć pożądany efekt niezbędne jest stosowanie niacyny w dość dużych dawkach, co nie jest zalecane, ze względu na szereg skutków ubocznych.


Ale czy rzeczywiście dobrze działa na serce? Obniżenie trójglicerydów oraz cholesterolu LDL to dobrze znane mechanizmy, które redukują ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego niektóre prace naukowe sugerują, by przyjmować niacynę samodzielnie lub w połączeniu ze statynami w celu zmniejszenia ryzyka chorób serca. Jednakże przeprowadzone badania nie dają jednoznacznych wyników. Najnowsze badania wykazały, że terapia niacyną nie redukuje znacząco ryzyka zawału serca, udaru mózgu czy innych chorób układu sercowo-naczyniowego.


Niacyna jest często stosowana w zwalczaniu cukrzycy typu 1. Jest to choroba autoimmunologiczna, w której organizm atakuje i niszczy własne komórki produkujące insulinę w trzustce. Istnieją badania sugerujące, że witamina B3 może pomóc w ochronie tych komórek i być może nawet obniżyć występowanie cukrzycy typu 1 u dzieci z wysokim ryzykiem zachorowania na tę chorobę. Jednak dla osób z cukrzycą typu 2 rola niacyny jest bardziej skomplikowana. Z jednej strony może obniżyć wysoki poziom cholesterolu, który często obserwuje się u osób z cukrzycą tego typu. Z drugiej zaś strony, ma ona niestety tendencję do zwiększenia poziomu glukozy w krwiobiegu. W rezultacie osoby chore na cukrzycę typu 2, które zażywają witaminę B3 w celu leczenia wysokiego poziomu cholesterolu, muszą również uważnie monitorować poziom glukozy we krwi.


Niacyna wspomaga pracę mózgu - jest potrzebna do jego prawidłowego funkcjonowania. Istnieje związek pomiędzy tak zwaną „mgłą mózgową”, a niedoborem witaminy B3. Jest to dolegliwość na którą są szczególnie narażone osoby cierpiące na niedoczynność tarczycy i Hashimoto. Osoby, których dotknęła mgła mózgowa mogą mieć problemy m.in. z pamięcią krótkotrwałą, koncentracją, szybkością myślenia, a także uczeniem się nowych rzeczy.
Co wydaje się interesujące, niektóre typy schizofrenii można leczyć witaminą B3, ponieważ pomaga ona cofnąć uszkodzenia komórek mózgowych powstałe w wyniku niedoboru. Wstępne badania pokazują, że ten mechanizm może pomóc również w chorobie Alzheimera. Wyniki są jednak mieszane.


Niacyna pomaga również chronić komórki skóry przed słońcem, niezależnie od tego, czy jest stosowana doustnie, czy też bezpośrednio na skórę, w formie płynu. Ostatnie badania wykazały, że witamina B3 może pomóc w zapobieganiu niektórym rodzajom raka skóry. Badanie z 2015 roku udowodniło, że przyjmowanie 500 mg nikotynamidu dwa razy dziennie zmniejsza częstość występowania nieczerniakowego raka skóry wśród osób z wysokim ryzykiem zachorowania na ten nowotwór.


Skutki niedoboru niacyny
Pelagra jest chorobą wywołaną niedoborem niacyny w organizmie człowieka. Choć w dzisiejszych czasach w krajach rozwiniętych jest ona rzadkością, może występować wraz z innymi chorobami takimi jak np.: alkoholizm, anoreksja czy choroba Hartnupa. Objawia się m.in.: zapaleniami skóry, silnymi zaczerwieniami oraz łuszczeniem, swędzeniem oraz pękaniem skóry. Przy tej chorobie występują również biegunki oraz problemy z pamięcią. Pelagrę leczy się poprzez suplementację niacyną oraz wzbogacenie diety w produkty bogate w witaminę B3. W skrajnych przypadkach może być również konieczne podawanie jej w formie dożylnej. Przy wczesnym leczeniu wiele osób w pełni odzyskuje zdrowie i zaczyna czuć się znacznie lepiej w przeciągu dosłownie kilku dni od rozpoczęcia terapii. Poprawa wyglądu skóry może potrwać jednak dłużej, nawet do kilku miesięcy. Jednakże, jeśli pelagra nie jest leczona, zwykle powoduje śmierć po czterech lub pięciu latach.


Skutki przedawkowania niacyny
Pomimo, że niacyna jest bezproblemowo wydalana z organizmu wraz z moczem, jej przedawkowanie jest możliwe. Stosowanie jednorazowej dawki większej od 1 grama może doprowadzić do hiperwitaminozy. Skutkami nadmiaru witaminy B3 są m.in. bóle głowy, jadłowstręt, uczucie niestrawności, a także rozszerzenie naczyń krwionośnych i zaczerwienienie skóry. Z kolei przyjmowanie dawek powyżej 3 gramów może prowadzić do trwałych uszkodzeń wątroby oraz rozwinięcia się dny moczanowej. Kobiety w ciąży oraz matki karmiące powinny szczególnie uważać. Regularne dawki wynoszące 500 mg mogą w znaczący sposób zagrażać ich zdrowiu, a nawet prowadzić do wrodzonych wad płodu.  Długotrwałe stosowanie niacyny może skutkować także problemami ze wzrokiem, takimi jak negatywne zmiany w siatkówce i plamce żółtej, a nawet - utratę w wzroku. Należy dodać, że nie ma żadnego zagrożenia, gdy dostarczamy niacynę wraz z żywnością.


Dzienne zapotrzebowanie na niacynę
Dzieci od pierwszego do trzynastego roku życia powinny dostarczać do organizmu od 6-12 mg witaminy B3 dziennie. Zapotrzebowanie u nastolatków różni się w zależności od płci. Dziewczęta powinny spożywać 12-14 mg, u chłopców zaś zaleca się spożycie 12-16 mg dziennie. Kobiety ciężarne powinny spożywać jej najwięcej, bo około 18 mg dziennie. Z kolei dorośli mężczyźni 16 mg, a kobiety 14 mg w ciągu całego dnia.


Produkty bogate w witaminę B3
Największą ilość niacyny ma pierś z kurczaka, która zaspokaja aż 59% dziennego zapotrzebowania już w stu gramach. Zaraz za nią stoi tuńczyk, który zaspokaja ją w 53%. Bardzo wysoko znajduje się również cielęcina, indyk, podroby wołowe i wieprzowe oraz makrela. Około 40% dziennego zapotrzebowania w 100 g zapewnia wołowina, wędzony łosoś oraz co ciekawe - otręby.
No właśnie… jeżeli chodzi o roślinne źródła niacyny to należą do nich brokuły, fasola, groch, grzyby, suszone brzoskwinie oraz nasiona słonecznika. Dużą zawartością mogą pochwalić się również orzeszki ziemne, soczewica oraz pieczywo pełnoziarniste. W przypadku ziół, witaminy B3 możemy szukać w rumianku, mięcie, kozieradce, lucernie oraz pokrzywie.

Zróżnicowana i odpowiednio zbilansowana dieta, bogata w różnego rodzaju składniki odżywcze, mineralne oraz witaminy to klucz do dobrego zdrowia. Niacyna jest potrzebna dla naszego organizmu i wykazuje pewne korzystne właściwości, ale nie można z nią przesadzać.  Jak we wszystkim - najważniejszy jest umiar i zdrowy rozsądek. Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety karmiące oraz ciężarne, ponieważ regularna nadwyżka witaminy B3 może negatywnie odbić się na zdrowiu dziecka. Witamina B3 może pomóc przy różnych schorzeniach, lecz łatwo ją przedawkować, dlatego przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się ze swoim lekarzem.



Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18375237
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15132730
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26828517
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK114304/
https://www.nal.usda.gov/sites/default/files/fnic_uploads//RDA_AI_vitamins_elements.pdf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14350806
http://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/216937
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002914998004482
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0149291815011029
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27793642
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14558989
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27793642
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23231526
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0261561414002477
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25324641/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25855923
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23312803/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24965307/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20354654
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26488693
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20332283
http://nutritiondata.self.com/facts/poultry-products/703/2
http://nutritiondata.self.com/facts/finfish-and-shellfish-products/4145/2
http://nutritiondata.self.com/facts/beef-products/7492/2
http://nutritiondata.self.com/facts/ethnic-foods/10006/2
http://nutritiondata.self.com/facts/breakfast-cereals/7274/2
http://nutritiondata.self.com/facts/legumes-and-legume-products/4448/2
http://nutritiondata.self.com/facts/legumes-and-legume-products/4338/2
http://nutritiondata.self.com/facts/baked-products/4878/2

Zainteresował Cię ten materiał? Poleć go swoim znajomym!

Polecamy produkty