Blog plantaMED.pl

Wiedza na temat profilaktyki zdrowia, suplementacji

Pszczoły dają mleczko (i nie tylko)!

Z czym kojarzy nam się pszczoła? Z pewnością na pierwszym miejscu każdy z nas wykrzyknie z satysfakcją: MIÓD! Z czym jeszcze (dopytuję jak nauczycielka w podstawówce)? Ule, pasieka, spuchnięta stopa po użądleniu, kwiaty, wakacje, słońce, kapelusz pszczelarski… Dokładnie tak! A czy wiemy co produkuje (poza miodem) pszczoła? Jak te substancje działają na nasz organizm? Czym jest apiterapia? O tym dziś!

Apiterapia – Pan doktor Pszczoła

Produkty pszczele posiadają bardzo szerokie spektrum działania i silne właściwości odżywcze, bakteriobójcze, terapeutyczne, regeneracyjne.  Są produktami, które zwiększają odporność organizmu na stresy fizyczne oraz na szkodliwe czynniki biologiczne i chemiczne. Produkty pszczele pochodzenia roślinnego to: miód, pyłek pszczeli, propolis (kit pszczeli), mleczko pszczele. Produkty te wykorzystywane są w apiterapi, czyli w metodzie profilaktyki i leczenia poprzez zastosowanie produktów pochodzenia pszczelego. Ich właściwości lecznicze znane były już w starożytności. Propolis używany był przez Egipcjan do balsamowania zwłok, Hipokrates uważał, że miód to cudowny lek na większość dolegliwości, od trudno gojących się ran do chorób wątroby. Kit pszczeli wykorzystywano do okadzania mieszkań oraz jako środek przeciwbólowy. Pyłek pszczeli natomiast od średniowiecza ma przyklejoną łatkę środka przynoszącego ukojenie nerwów.

Miód – nie tylko słodki

Miód, miodzio, miodek ogólnie jedno wielkie ‘mmmmm…’ wypowiadane z zachwytem. Jest to płynny produkt wytwarzany przez pszczoły z nektarów roślin. Zbierane przez pszczoły soki roślinne łączone są z ich wydzielinami i zostawiane do dojrzewania w plastrach miodu. Dzięki tym procesom otrzymujemy produkt o bardzo ciekawych właściwościach organoleptycznych. Miód charakteryzuje się bardzo słodkim smakiem, swoistym zapachem i gęstą, ciągnącą konsystencją. Produkt ten posiada zróżnicowany skład chemiczny. Jest niezwykle cenny w żywieniu człowieka, gdyż dostarcza wielu niezbędnych składników energetycznych, budulcowych, regulujących. Składniki miodu to w  77% cukry proste (glukoza i fruktoza),  kwasy organiczne (mlekowy, jabłkowy, szczawiowy, winowy i mrówkowy) oraz związki garbnikowe. Znajdziemy w nim również liczne biopierwiastki, takie jak: żelazo, miedź, magnez, cynk, chrom. 

Miód powinien znaleźć się w diecie osób uprawiających sporty wyczynowe i intensywnie trenujących, starszych, rekonwalescentów, studentów, młodzieży szkolnej oraz osób ze stwierdzonymi niedoborami żywieniowymi. Jeśli nie ma przeciwskazań medycznych, miód powinien być spożywany regularnie przez dorosłych i dzieci, szczególnie w okresach osłabionej odporności (np. jesienno-zimowych).

Miód posiada wyraźne właściwości dietetyczne, terapeutyczne, polepszające kondycję fizyczną, psychiczną oraz profilaktyczne w stosunku do wielu schorzeń m.in:

  • zapobiega, łagodzi objawy i wspomaga leczenie chorób układu oddechowego (stanów przeziębieniowych, kaszlu, zapalenia gardła, suchości w gardle, kataru, zapalenia zatok, podwyższonej temperatury),
  • reguluję funkcje trawienne żołądka i wydzielanie soków żołądkowych,
  • pobudza przemianę materii i perystaltykę jelit,
  • minimalizuje negatywne skutki działania używek (alkoholu, kawy, papierosów),
  • reguluje pracę układu krwionośnego (wspiera pracę serca oraz obniża ciśnienie krwi, przeciwdziała powstawaniu i rozwoju miażdżycy),
  • ma działanie moczopędne,
  • pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego (poprawia samopoczucie, działa uspokajająco, kojąco, wspiera funkcje poznawcze),
  • ma silne działanie regenerujące, jest środkiem przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym i przeciwzapalnym (przyspiesza gojenie ran, oparzeń, odmrożeń)


Propolis – pszczoły i ich kit

Nazwa propolis pochodzi z języka greckiego i w wolnym tłumaczeniu oznacza ‘przed miastem’ (pro – przed, polis – miasto). Zrozumienie genezy tej nazwy staje się łatwiejsze, gdy poznamy jego pierwotną funkcję. Propolis jest odpowiedzialny za zabezpieczanie ula, czyli miasta pszczół.

Propolis jest połączeniem  substancji żywicznej z pąków wybranych drzew, krzewów i roślin zielnych z wydzieliną gruczołową pszczół. W ten sposób pszczoły spijając nektar z kwiatów formułują z niego grudkę, a następnie transportują ją do ula.  Jest to substancja klejąca, ciągliwa o bardzo intensywnym zapachu. Surowy propolis jest surowcem wykorzystywanym stosunkowo rzadko. Do celów  terapeutycznych, leczniczych, dietetycznych i kosmetycznych najczęściej używany jest zagęszczony ekstrakt z propolisu (EEP, otrzymywany na drodze ekstrakcji surowego propolisu za pomocą 70% etanolu).

W propolisie, do tej pory, udało się zidentyfikować ponad 130 różnych związków z 13 grup. Do najważniejszych należą żywice i balsamy (50-55 %), woski (25-30%) olejki aromatyczne (10%)i pyłek kwiatowy (5%).  Znajdziemy w nim substancje lipidowe i woskowe, biopierwiastki (żelazo, glin, bor, chrom, miedź, cynk, stront, tytan, wanad), witaminy, związki białkowe, estrogeny aromatyczne, kwasy fenolowe. Kit pszczeli stanowi ogromne bogactwo składników o działaniu prozdrowotnym. Jego silne właściwości terapeutyczne znane są od wieków w medycynie ludowej. Przypisuje mu się działanie:

  • silnie przeciwbólowe,
  • przeciwbakteryjne (szczególnie silne w stosunku do bakterii Straphylococcus aureus, Straphylococcus intermedius, straphylococcus mutans, Enterococcus, Salmonella, dwoinek zapalenia płuc, prątków gruźlicy, paciorkowców) , przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe,
  • hamujące rozwój chorób skóry, poprzez działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze,
  • przyspieszające gojenie i regenerację tkanek (np. po operacjach, oparzeniach, urazach),
  • regenerujące na tkankę kostną i chrzęstną,
  • przeciwnowotworowe (bierze udział w wychwytywaniu wolnych rolników),
  • łagodzące objawy i wspomaganie leczenia przeziębienia  oraz chorób układu pokarmowego


Mleczko pszczele

Mleczko pszczele jest wydzieliną gardzielową pszczół robotnic – karmicielek. Jest to półpłynna ciecz o jaskrawym kolorze i bardzo intensywnym zapachu. Z wyglądu mleczko pszczele przypomina śmietankę, posiada cierpki smak, a jego pH waha się pomiędzy 4,1 a 4,8. W jego składzie znajdziemy przede wszystkim białka (białko mleczka pszczelego należy do wysokowartościowego, gdyż zawiera od 18 do 25 aminokwasów), tłuszcze, cukry, aminokwasy, składniki mineralne (22 różne mikro- i makroelementy, np. fosfor, potas, cynk, żelazo, miedź, siarka), witaminy ( w dużych ilościach występują witaminy z grupy B, witamina A, Witamina E, Witamina D) i hormony.

Mleczko pszczele szczególnie polecane jest osobom starszym, niedożywionym, z zaburzeniami odżywiania i trawienia, po przebytych silnie wyniszczających chorobach, w trakcie rekonwalescencji oraz w okresie przekwitania.

Mleczko pszczele szczególnie polecane jest jako środek wspomagający tradycyjne formy leczenia. Do właściwości mleczka pszczelego należą:

  • uzupełnia niedobory składników pokarmowych w codziennej diecie,
  • poprawia kondycję psychiczną i funkcje poznawcze (wpływa na samopoczucie, poprawia jakość odbioru bodźców zewnętrznych),
  • wykazuje aktywność przeciwdorobnoustrojową (przeciwko bakteriom gramdodatnim i gramujemnym, paciorkowcom, dwoinkom zapalenia płuc, prątków gruźlicy, gronkowca złocistego, duru brzusznego, wirusa grypy, opryszczki, hamuje rozwój drożdżaków i pleśni)
  • hamuje rozwój drożdży z gatunku Candica albicans (stosowanie mleczka pszczelego jest wskazane przy kandydozie),
  • pobudza i przyspiesza odnowę białek ustrojowych,
  • pobudza łaknienie, przyrost masy ciała i przemianę materii (szczególnie polecany w stanach niedożywienia),
  • pobudza krążenie mózgowe (wskazany przy złym samopoczuciu, schorzeniach nerwowych i psychicznych),
  • reguluje poziom glukozy we krwi,
  • reguluje pracę układu pokarmowego (łagodzi objawy schorzeń układu pokarmowego wywołanych upośledzeniem trawienia i wchłaniania, np. zaparcia, otyłość, niedożywienie).


Pyłek pszczeli – życiodajny proszek

Pyłek pobrany z kwiatów pszczoły mieszają z enzymami i kwasami trawiennymi i w ten sposób transportują do ula. Następnie pyłek kwiatowy składany jest w ramkach plastra pszczelego, gdzie poddawany jest fermentacji mlekowej (przez bakterie z gatunku Lactobacillus).

Pyłek pszczeli zawiera średnio 13 - 55% węglowodanów (fruktozę, glukozę, maltozę, sacharozę), 0,3 – 20% błonnika, 10-40% białka i 1-10% lipidów. Jest substancją, w której występują liczne witaminy (Witaminy z grupy B, Witamina C,  Witamina E, Witamina A), składniki mineralne, karotenoidy, sterole oraz związki fenolowe. Ponadto znajdziemy w nim aminokwasy endogenne i egzogenne (czyli takie, które możemy dostarczyć jedynie z dietą), kwasy tłuszczowe (kaprynowy, palmitynowy, laurynowy, arachidowy, linolowy, linolenowy, oleinowy). Dzięki unikalnemu składowi i mnogości związków bioaktywnych, pyłek pszczeli posiada właściwości terapeutyczne i odżywcze, m.in.:

  • wykazuje działanie uszczelniające i wzmacniające naczynia krwionośne, dzięki czemu wspiera pracę serca i układu krwionośnego,
  • posiada silne działanie antyoksydacyjne (wychwytuje wolne rodniki i chroni organizm przez negatywnymi skutkami stresu oksydacyjnego),
  • posiada silne właściwości przeciwzapalne,
  • działa regenerująco, odżywczo, opóźnia procesy starzenia,
  • poprawia kondycję psychiczną i fizyczną organizmu,
  • obniża i reguluje poziom lipidów we krwi (cholesterolu, triglicerydów, lipoprotein),
  • przyspiesza regenerację tkanek zniszczonych przez działanie substancji toksycznych,
  • polepsza ukrwienie tkanki nerwowej, co wpływa na polepszenie sprawności umysłowej, poprawę samopoczucia.


Szczególnie polecany rekonwalescentom, osobom starszym, będącym w stanie przemęczenia fizycznego i psychicznego oraz chorującym na depresję.

 

Źródło:

Ejsmont A. i wsp., ‘Przeciwbakteryjne właściwości propolisu i mleczka pszczelego’, Bezpieczeństwo zdrowotne żywności Aspekty mikrobiologiczne, chemiczne i ocena towaroznawcza, Wydawnictwo Naukowe PTTŻ, Kraków 2015, s. 37-45.

Woźniak M., ‘Badanie aktywności ekstraktów propolisowych wobec wybranych gatunków grzybów pleśniowych’, Postępy Fitoterapii 4, 2015, s. 205-209

Stawiarz E., Dyduch J., ‘Zastosowanie produktów pszczelich pochodzenia roślinnego w apiterapii’, Episteme, 25, 2014, s. 111–127.

Kędzia B., Hołderna-Kędzia E., ‘Możliwości stosowania pyłku kwiatowego w chorobach serca i naczyń krwionośnych’, Postępy Fitoterapii 4, 2016, s. 315-319.

Paradowska K. i wsp., ‘Skład i właściwości antyoksydacyjne barwnych frakcji wyodrębnionych z pszczelego pyłku kwiatowego, Postępy Fititerapii, 4, 2014, s. 209-2015

Majewska E. i wsp., ‘Charakterystyka jakości miodów wielokwiatowych z różnych regionów polski, Bromat. Chem. Toksykol., 2010, 3, s. 391 – 397

Bogdan Kędzia, ‘Skład chemiczny propolisu polskiego. Cz. I. Początkowy okres badań’, Postępy Fitoterapii 1, 2009, s. 39-44.
 
Autor: Aneta Wasilewska

Zainteresował Cię ten materiał? Poleć go swoim znajomym!

Polecamy produkty